Ồ ạt nhập khẩu phế liệu: Quá khứ đen tối góp phần bức tử dòng sông Cầu

0
Việc doanh nghiệp tại Bắc Ninh ồ ạt được cấp phép nhập khẩu phế liệu để làm nguyên liệu sản xuất, là một trong nhiều nguyên nhân khiến ô nhiễm xảy ra.

Lợi dụng sơ hở

Trong nhiều năm qua hoạt động nhập khẩu, mua bán phế liệu ở Việt Nam có chiều hướng tăng mạnh, diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm, ảnh hưởng tới môi trường sống. Mà thực tế môi trường bị ô nhiễm tại nhiều địa phương đã phản ánh trực quan nội dung này.

2w_yrbb

Ảnh minh họa.

Một trong những chiêu thức của doanh nghiệp hòng qua mắt cơ quan chức năng để thực hiện một số phương thức, thủ đoạn gian lận trong nhập khẩu phế liệu như làm giả, tẩy xóa, sửa đổi các văn bản, Giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất để hợp thức hóa hồ sơ.

Mặt khác, một số doanh nghiệp lợi dụng sơ hở về cơ chế, chính sách để nhập khẩu số lượng lớn phế liệu không đủ điều kiện, quy chuẩn kỹ thuật về bảo vệ môi trường vào Việt Nam.

Sử dụng công nghệ tái chế lạc hậu, chủ yếu là phân loại, sơ chế, tái chế ra nguyên liệu bán thành phẩm; không có hệ thống xử lý chất thải đạt quy chuẩn (nước thải, khí thải). Hàng nghìn tấn phế liệu giấy, nhựa được buôn bán dưới dạng thu gom, trong đó có cả nhập khẩu phế liệu được chuyển về từ các cảng biển… là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường.

sggpgiay_ezec

Ảnh minh hoạ. Báo Sài gòn giải phóng.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, tổng số lượng phế liệu Việt Nam nhập khẩu năm 2018 là 9.254.300 tấn, tăng hơn 1.308.100 tấn so với năm 2017 là 7.946.200 tấn.

Một trong những động thái cứng rắn của cơ quan chức năng đó là trả về nơi nhập khẩu phế liệu. Thống kê của Cục Hàng hải Việt Nam cuối năm 2019 cho thấy, cả nước có khoảng 10.000 container phế liệu tồn đọng tại các cảng biển Việt Nam. Trong đó, tập trung lớn nhất tại các khu vực cảng Hải Phòng (có khoảng 1.223 container nhựa phế liệu, 93 container giấy phế liệu, 2.360 container hàng đã qua sử dụng) và TP.HCM có 2.300 container.

Cũng trong tháng 2, Hải quan TP HCM cũng đã cho tái xuất 25 container phế liệu tồn đọng tại cảng Cát Lái, một hãng tàu chịu trách nhiệm việc chở số phế liệu này ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Quá khứ đen tối

Lật lại quá khứ khiến dòng sông Cầu trở nên ô nhiễm, nhiều năm trở lại đây, hoạt động nhập khẩu phế liệu của các doanh nghiệp tại Bắc Ninh để làm nguyên liệu sản xuất sản phẩm giấy, bìa được ồ ạt phát triển. 

Xin dẫn chứng một ví dụ cụ thể, theo điều tra của Pháp luật Plus, ngày 29/4/2014, ông Nguyễn Đại Đồng, Phó Giám đốc Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh (Sở Tài nguyên và Môi trường) đã ký Giấy chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu phế liệu số 04/XN-TNMT cho Công ty giấy và bao bì Phú Giang. Công ty này có địa chỉ trụ sở chính tại Cụm công nghiệp (CCN) Phú Lâm, huyện Tiên Du. Tên và địa chỉ sản xuất: Nhà máy sản xuất giấy của Công ty giấy và bao bì Phú Giang tại CCN Phú Lâm.

phu2-0828

Một góc trong Cụm công nghiệp Phú Lâm (Tiên Du, Bắc Ninh).

Theo đó, Sở TN&MT Bắc Ninh chứng nhận đủ điều kiện để cho doanh nghiệp này dự kiến nhập khẩu 3.000 tấn/tháng gồm nhiều loại phế liệu giấy, bìa thu hồi…để làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm giấy, bìa. Các loại phế liệu này được nhập từ nước ngoài và các doanh nghiệp chế xuất trong nước.

Quyết định do ông Đồng ký yêu cầu doanh nghiệp tiếp tục hoàn thiện thực hiện hiện chương trình quan trắc đối với khí thải, nước thải và báo cáo kết quả về Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh 6 tháng 1 lần. Giấy chứng nhận này có giá trị đến ngày 1/5/2015.

Điều bất ngờ là ngày 22/3/2018, Công ty giấy và bao bì Phú Giang có Công văn số 36/CV gửi Sở TN&MT Bắc Ninh trình bày: Công ty này là chủ dự án Đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất giấy Duplex số 3 công suất 30.000 tấn sản phẩm/năm tại CCN Phú Lâm đã được Sở TN&MT Bắc Ninh phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường và Cấp giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất số 07/GCN-STNMT ngày 15/5/2015 (có thời hạn đến hết 31/12/2017).

“Đến nay, giấy xác nhận nêu trên đã hết thời hạn, để thực hiện đúng quy định, công ty đã tiến hành lập Báo cáo các điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất và gửi Bộ TN&MT để được xem xét.

Theo ý kiến của Đoàn kiểm tra do Tổng cục Môi trường thành lập kiểm tra thực tế tại công ty, trong đó, yêu cầu công ty phải xử lý nước thải đạt QCVN 12-MT:2015/BTNMT cột A theo đúng nội dung cam kết trong Báo cáo ĐTM đã được quý sở phê duyệt”, Công văn của Công ty Phú Giang khẳng định.

Tuy nhiên, trong công văn, doanh nghiệp này thừa nhận thực tế hiện nay, nước thải của công ty sau khi xử lý đạt QCVN 12-MT: 2015/BTNMT cột B.

89033383_204275340780276_3327351704407506944_n

Văn bản do Sở TN&MT Bắc Ninh đề nghị Tổng cục Môi trường tạo điều kiện giúp đỡ doanh nghiệp.

Và bằng các nội dung lòng vòng đưa ra để “thuyết khách” với Sở TN&MT Bắc Ninh, doanh nghiệp này tiến đến mục đích: “Hiện nay, do giấy xác nhận đã hết hạn công ty không thể nhập phế liệu giấy về sản xuất, dẫn đến hoạt động sản xuất bị đình trệ. Kính mong quý sở sớm xem xét, tạo điều kiện cho công ty. Công ty cam kết thực hiện đúng, đầy đủ trách nhiệm, các quy định, yêu cầu về bảo vệ môi trường”.

Và như một “phép màu”, dù nội dung công văn do Phó Tổng giám đốc Lương Quốc Toản ký đã nêu rõ bản chất trái các quy định pháp luật cũng như trái nội dung cam kết trong báo cáo đánh giác tác động môi trường của doanh nghiệp được tỉnh Bắc Ninh phê duyệt, ông Nguyễn Đại Đồng - Phó giám đốc Sở TN&MT Bắc Ninh đã xác nhận và đóng dấu vào cuối đơn như sau: “Đề nghị Tổng cục Môi trường tạo điều kiện giúp đỡ, hỗ trợ doanh nghiệp. Sở TN&MT Bắc Ninh yêu cầu Công ty thực hiện nghiêm túc các cam kết, các yêu cầu và các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường”.

Và cũng lại một “phép màu” tiếp theo, ngày 8/6/2018, Bộ TN&MT đã cấp giấy xác nhận số 72/GXN-BTNMT đủ điều kiện bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất cho công ty giấy và bao bì Phú Giang.

89242088_229137031469285_4516994019753984000_n

Bảng tổng hợp lỗi vi phạm kèm theo Kết luận Thanh tra số 2234/KL-UBND ngày 25/6/2018 của

Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh.

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bắc Ninh vừa điều động ông Nguyễn Đại Đồng, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường làm Chủ tịch UBND huyện Tiên Du; chỉ định tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ huyện, Ban Thường vụ Huyện ủy và giữ chức Phó Bí thư Huyện ủy Tiên Du nhiệm kỳ 2015 - 2020; giới thiệu để HĐND huyện Tiên Du bầu giữ chức Chủ tịch UBND huyện Tiên Du nhiệm kỳ 2016 - 2021.

Trong khi đó Kết luận thanh tra số 2234/KL-UBND ngày 25/6/2018 của Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết: Công ty giấy và bao gì Phú Giang: Không xây lắp công trình bảo vệ môi trường, không lập báo cáo quản lý chất thải nguy hại định kỳ quy định, hành vi xả nước thải vượt quy chuẩn kỹ thuật về chất thải.

Đó là câu chuyện quá khứ diễn ra năm 2018 nhằm minh chứng cho thấy, sông Cầu bị ô nhiễm không phải là "tự nhiên" mà có một phần ủng hộ của cơ quan chức năng.

Tháng 5/2018, Báo Thanh tra cũng đăng tải nội dung này và nêu rõ trong bài viết: "Đoàn thanh tra khẳng định, Sở TN&MT Bắc Ninh - cơ quan được giao hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường của các tổ chức, cá nhân nhập khẩu, sử dụng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, nhưng đã không làm tốt công tác kiểm tra việc sử dụng phế liệu nhập khẩu của các doanh nghiệp.

Sở TN&MT cũng thiếu đôn đốc các doanh nghiệp được cấp giấy xác nhận/chứng nhận đủ điều kiện nhập khẩu báo cáo tình hình nhập khẩu phế liệu, dẫn tới việc chưa tổng hợp đúng tình hình nhập khẩu phế liệu hàng năm. Việc theo dõi, nắm bắt, tổng hợp các tổ chức có hoạt động ủy thác nhập khẩu phế liệu cũng được Sở TN&MT thực hiện chưa chính xác, chưa đầy đủ.

UBND tỉnh Bắc Ninh khẳng định, Sở TN&MT, Chi cục BVMT phải chịu trách nhiệm về những sai sót, vi phạm trên. Đề nghị, Sở TN&MT phải chỉ đạo kiểm điểm các tập thể, cá nhân có liên quan" - Hết trích đăng.

Giải pháp nào ngăn chặn ô nhiễm

Cuối năm 2019, Nghị định số 40/2019/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, Nghị định số 40 đã đưa ra hàng loạt yêu cầu quy định như phế liệu nhập khẩu chỉ được phép dỡ xuống cảng khi các chủ hàng nhận hàng, và khi bản lược khai hàng hóa nhập khẩu có sự xác nhận đủ điều kiện về bảo về môi trường nhập khẩu về để làm phế liệu chuyển thành nguyên liệu sản xuất. Đối với hiệu lực và khối lượng phế liệu nhập khẩu, các tổ chức cá nhân có cơ sở sản xuất sử dụng phế liệu nhập khẩu phải có báo cáo tác động đánh giá môi trường được Bộ Tài nguyên và Môi trường phê duyệt.

Trả lời bnews.vn, Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Văn Cẩn cho biết, ngành hải quan đã có chỉ đạo mới nhằm quyết liệt hơn với vấn nạn nhập rác thải gây ô nhiễm môi trường, quyết tâm ngăn chặn từ xa đối với các lô hàng có nguy cơ rác thải xâm nhập vào nội địa…

Cụ thể, Tổng cục Hải quan chỉ đạo các cục hải quan tỉnh, thành phố tập trung áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ xa. Phế liệu được phép nhập khẩu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất chỉ được nhập khẩu qua các cửa khẩu theo quy định tại Thông tư số 01/2019/TT-BCT của Bộ Công Thương về quy định cửa khẩu nhập khẩu phế liệu; không được nhập khẩu qua đường bộ, đường sắt.

Trả lời báo chí, phía Tổng cục Hải quan cũng nêu rõ quan điểm: Kiên quyết không dỡ hàng phế liệu từ tàu xuống cảng nếu chủ hàng không có trong Danh sách tổ chức, cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận, giấy xác nhận đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất và chưa thực hiện ký quỹ bảo đảm phế liệu nhập khẩu.

Nói một cách dễ hiểu, cơ quan hải quan áp dụng các biện pháp ngăn chặn từ xa khi hàng vẫn còn trên tàu, cương quyết không cho phép dỡ hàng hóa là chất thải, phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu xuống cảng. Chấm dứt tình trạng cứ hàng về cảng là hạ bãi, bất kể của doanh nghiệp nào, chất lượng ra sao, ĐỂ TRÁNH gây ra tình trạng quá tải tại các cảng biển. Còn một số cơ quan chức năng của ngành tài nguyên và môi trường lại diễn ra tình trạng xác nhận cho doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu để sản xuất trái quy định theo pháp luật về bảo vệ môi trường, dù doanh nghiệp không đủ điều kiện về bảo vệ môi trường trong sản xuất vẫn xác nhận là đủ điều kiện về bảo vệ môi trường.

Phapluatplus sẽ tiếp tục thông tin.

Ngọc Huy - Linh Đan

Loading...

Bình luận

'World Cup 2023 là giấc mơ của chúng tôi'

Đội tuyển nữ Việt Nam Huỳnh Như đã chia sẻ như vậy trên trên trang của Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) về con đường đến với World Cup 2023.

Lào Cai: Chùa Cam Lộ tổ chức lễ bạch an cư kiết hạ hạ trường

Sáng 6/7, tại chùa Cam Lộ (Tp Lào Cai), Ban trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ bạch hậu an cư kiết hạ PL 2564.

Hoa hậu Olivia Culpo tình tứ cùng bạn trai trên bờ biển

Olivia Culpo mới đây chia sẻ hình ảnh tình tứ mặn nồng cùng bạn trai trong kỳ nghỉ ở vùng biển Caribbean.

Tây Ninh: Chuỗi kết nối du lịch hấp dẫn vùng Đông Nam Bộ

Tây Ninh hội tụ những nét đặc sắc của một cao nguyên với nhiều địa danh sơn thủy hữu tình, níu chân lữ khách mỗi lần ghé đến.

Xem thêm

Quốc tế