Pháp Luật Plus - Giàu tìm thầy thuốc, nghèo tìm… thầy lang

Giàu tìm thầy thuốc, nghèo tìm… thầy lang

0
Nhắc đến y học dân gian Trung Hoa, bộ sách Hoàng đế Nội Kinh là tài liệu đã tạo cảm hứng cho tư tưởng y học Trung Quốc trên 2.500 năm.

Các học giả thống nhất đó là tài liệu này có nguồn gốc rất xa xưa, có lẽ từ thế kỷ thứ nhất trước công nguyên, nhưng thời điểm biên soạn vẫn là đề tài tranh cãi. Nội Kinh là một tập hợp của các ý tưởng và bình giải đôi khi đối nghịch nhau; được bố trí dưới hình thức đối thoại giữa Hoàng đế và quan ngự y Kỳ Bá. Hai người cùng nhau khảo sát một hệ thống triết học y học dựa trên sự cân bằng âm dương, ngũ hành; cho rằng nguyên lý âm - dương là nền tảng của mọi vật đang hình thành, là nguyên nhân của mọi sự chuyển đổi, là nguồn gốc của sự sống cái chết.

9090Đông y Trung Quốc được cho là đã có hơn 2000 năm lịch sử.

Triết lý âm - dương

Theo triết lý y học Trung Quốc, bệnh chủ yếu là do sự mất thăng bằng của âm và dương, tạo nên sự rối loạn của một thành phần trong ngũ hành, và biểu hiện bằng sự suy giảm chức năng của cơ quan tương ứng và những cơ quan khác do cơ quan khác nằm dưới sự kiểm soát của cơ quan bị tổn thương. Vì vậy tất cả các trị liệu đều nhắm tới việc phục hồi trạng thái hài hòa.

Để phù hợp với hệ thống ngũ hành, Nội Kinh đưa ra các phương pháp điều trị: Chữa bệnh cho tinh thần bằng cách sống hài hòa với vũ trụ, điều hòa chế độ ăn, châm cứu, thuốc và điều trị bệnh của ruột, các tạng, máu, và hơi thở. Khi cho đơn không kể là điều trị hoặc dự phòng, thầy thuốc phải hết sức chú tâm đến ảnh hưởng của địa lý, khí hậu và phong tục địa phương.

Trong sách này, Hoàng đế và quan ngự y cho rằng vào thời hoàng kim xa xưa, do con người sống có điều độ và hài hòa với tự nhiên cho nên có cuộc sống tích cực trên một trăm năm. Về sau, con người không thèm đếm xỉa đến các lề lối tự nhiên cho nên trở thành yếu đuối, đoản mệnh, dễ mắc nhiều bệnh. Lấy ví dụ, ăn cá và ăn mặn nhiều làm cho máu bị tổn thương và gây bệnh ung loét. Gió, hoặc “khí độc” gây ra nhiều bệnh bởi vì khi xâm nhập vào cơ thể, sẽ làm cho âm dương không còn hài hòa, và làm giảm nguyên khí.

Nói chung, gió gây ra sốt và rét run, nhưng từng loại gió kết hợp với sự chuyển mùa sẽ dẫn tới những nguy hiểm nhất định. Khi mối liên hệ hài hòa giữa thân và ý bị xáo trộn, bệnh có thể từ đó mà sinh ra. Để tìm ra chẩn đoán và tiên lượng, thầy thuốc Trung Quốc dựa vào khoa bắt mạch. Do sự gắn kết chặt chẽ giữa kinh và mạch theo đó âm dương lưu thông, cho nên khi nghiên cứu âm trong máu có thể phát hiện được những vấn đề của dương trong mạch.

Như thế, khi lắng nghe những tiếng sóng của máu do tim tống đi, thầy thuốc có thể phát hiện được bệnh tại nhiều phần trong cơ thể. Người thầy thuốc phải học 50 loại mạch, nắm được trên 200 biến thể, và phải biết nhận ra mạch nào báo hiệu bệnh nhân sắp chết. Mạch có thể yếu, mạnh, thô, nhẵn, sắc như móc câu, mịn như tóc, lì như đá, sâu như giếng, mịn như lông tơ...

Mạch đầy, mạnh, yếu, đều hoặc không đều sẽ cho phép phát hiện bản chất của bệnh, hoặc là mạn hay cấp, nguyên nhân và thời gian mắc bệnh, và tiên lượng hồi phục hay tử vong. Khoa bắt mạch phát hiện bệnh mới phát và cho phép thầy thuốc kê ra các biện pháp dự phòng hoặc xử lý diễn biến điều trị. Có thể phải nhờ đến những mánh lới chẩn đoán khác, nhất là với trẻ em.

Khi quan sát kỹ, thầy thuốc có thể tìm được các mấu chốt chẩn đoán với các âm thanh mà người bệnh tạo ra khi nói, rên, cười hoặc khóc và với sự đổi màu ở các bộ phận trên thân thể người bệnh. Lấy ví dụ, nhìn lưỡi có thể nhận ra 30 ánh màu cho biết bằng chứng của bệnh.

Thầy thuốc cũng phải nhận biết được nhiều loại bệnh nhân khó tính hoặc hay nghi ngờ, chẳng hạn những kẻ bướng bỉnh, bủn xỉn hoặc tham ăn và phóng đãng, và những người tin vào thầy pháp hoặc lang băm hơn là tin vào thầy thuốc.

Theo sách này, các bậc đại trí thời cổ đại không chữa cho những người đã bị bệnh. Thay vào đó, họ đưa ra lời chỉ dạy khi người ta chưa bị bệnh, bởi lẽ tìm thuốc chữa khi bệnh đã xảy ra thì “cũng ngu ngốc như chờ tới lúc chiến tranh xảy ra mới rèn khí giới”. Trên lý thuyết, thầy thuốc cao tay hướng dẫn cho người khỏe mạnh chưa bệnh, thầy thuốc kém mới điều trị người mắc bệnh.

Phẫu thuật nói chung thường nằm ngoài phạm vi của y học Trung Quốc. Các học giả Trung Quốc biện giải rằng do y học dự phòng và trị liệu đã có hiệu quả cho nên không cần phải can thiệp phẫu thuật. Phẫu thuật gia Trung Quốc nổi tiếng nhất, Hoa Đà (khoảng 145-208), được coi là có công tìm ra các thuốc gây mê/gây tê, thuốc tắm, thủy liệu pháp, và thể dục y học.

Thực tế, trong tất cả các kỹ thuật phẫu thuật do Hoa Đà sáng tạo, chỉ còn một vỏn vẹn một kỹ thuật được lưu truyền và áp dụng khá rộng rãi đó là… thiến. Kỹ thuật này dành cho hoạn quan phục vụ trong cung đình. Mặc dù có vẻ thô thiển nhưng các mô tả của kỹ thuật này khi được thực hiện năm 1929 cho thấy đa số người bị thiến đều lành hẳn trong vòng 100 ngày, mặc dù có khoảng 2% tử vong do chảy máu hoặc nhiễm trùng.

Thái y viện gồm những ai?

Ở Trung Quốc, thời nhà Chu (khoảng 1122-221 trước công nguyên), nhà nước tổ chức hàng năm các kỳ thi để tuyển những ai muốn làm nghề y. Hầu như mỗi tỉnh đều có trường dạy nghề y, nhưng đa số các thầy thuốc đều phải trải qua thời gian học việc, còn các thầy lang xoàng chủ yếu là tự học. Với Thái y viện, lương bổng của từng thí sinh căn cứ vào thứ hạng trúng tuyển. Thứ bậc và lương bổng của thái y được ấn định dựa trên số trường hợp chữa trị thành công.

Thầy thuốc chữa lành cho tất cả các bệnh nhân được xếp vào hạng nhất, hạng thấp nhất dành cho những người chỉ chữa khỏi không quá 60% ca bệnh. Nên chú ý rằng khoảng một nửa số bệnh nhân có thể hồi phục mà không cần phải điều trị gì cả.

Thái y viện thời nhà Chu bao gồm các thầy thuốc lo về thực phẩm, thầy thuốc lo những bệnh đơn giản, thầy thuốc lo các vết loét (phẫu thuật viên), và người phụ trách tất cả các thầy thuốc trên. Thầy thuốc chuyên về bệnh đơn giản được giao nhiệm vụ kiểm tra 5 loại hơi thở, 5 loại âm thanh và 5 màu để xác định bệnh nhân còn sống hoặc chết.

Thái y viện có 30 ngự y làm việc cho Hoàng cung. Các y sư hạng nhất giảng các tài liệu cổ điển cho các đồng nghiệp trẻ tuổi. Những người này được phép tiếp cận với thư khố triều đình chứa đến 12.000 tài liệu y học và khoa học tự nhiên. Một hệ thống hỗ trợ công cộng tương đối dàn trải trên lý thuyết, nhưng không bao giờ được chu cấp đầy đủ để phục vụ thỏa đáng nhu cầu y tế của dân chúng.

Thế nên nhiều người bệnh quá quan tâm đến quỷ thần hơn là ngũ hành thì tìm thầy chữa bệnh cho mình ở góc phố, cùng với chiêm tinh gia, phong thủy hoặc thầy bói, hoặc tìm đến các đền miếu nơi mà các thầy lang vừa ban phát bùa chú cùng với lời khuyến cáo dùng thuốc.

Các biện pháp bảo vệ khi phạm đến các bậc quỷ thần gồm có bùa chú, cầu nguyện, trừ tà, thần chú, bùa ngải và phù chú. Phù chú gần giống như một sắc chỉ của triều đình, nhưng tên của vị quan thì được thay bằng tên con quỷ đầu đảng ra lệnh cho các “con ma” “đàn em” thôi gây bệnh và tai họa nữa.

Việc trục “con ma” có thể cần phải nhờ đến thuốc chế biến bằng các loại độc dược mạnh hoặc các thứ có mùi khó ngửi. Để thứ thuốc độc không giết chết người bệnh, thì người ta cho đeo thuốc như là một thứ bùa mê hoặc đốt lên để xông khói.

Các thầy thuốc được đào tạo bài bản hoặc có chí hướng thường cố tách biệt nghề y ra khỏi phù thủy và ma thuật, và coi khinh các bài thuốc được các thầy lang và lang băm kê đơn, nhưng đôi khi họ cũng cho những đơn thuốc vừa có thuốc vừa kèm theo ma thuật.

Một ví dụ của loại đơn thuốc kết hợp này được sử dụng khi điều trị bệnh đường tiêu hóa là đơn thuốc được viết chữ bùa trên một thứ giấy dày màu vàng, lấy thuốc làm mực. Sau đó, đem đốt đơn thuốc đi lấy tro hòa với nước nóng và uống như uống trà thuốc. Theo đánh giá của người phương Tây, một trong những tinh hoa của y học Trung Quốc là châm cứu. Mời bạn đọc đón đọc kỳ sau.

Các tài liệu từ thời nhà Minh (1368-1644) cho thấy các thầy thuốc sử dụng 4 phương pháp khám bệnh để đưa ra chẩn đoán. Tức là họ thực hiện từng bước phù hợp khi nhìn, nghe, ngửi, hỏi bệnh, và sờ (bắt mạch) tùy thuộc vào tình trạng và giới tính của người bệnh.

Nếu nghĩ rằng bệnh nhân chắc chắn sẽ chết, hoặc bệnh nặng không còn cách nào để can thiệp, thầy thuốc có thể từ chối chữa bệnh. Một số thầy thuốc thăm người bệnh theo định kỳ có báo trước nhằm phát hiện có người nào bỏ đi tìm thầy khác hoặc tự dùng thuốc hoặc không hài lòng với đơn thuốc

Nguyễn Hà

Loading...

Bình luận

Loading...

Cục diện bảng G và cơ hội của ĐT Việt Nam ở vòng loại World Cup 2022

ĐT Việt Nam đang nắm lợi thế lớn ở bảng G trong cuộc đua giành vé dự vòng loại thứ 3 World Cup 2022, nhưng chúng ta không được chủ quan.

Văn Hậu góp mặt trong danh sách đề cử giải Cầu thủ trẻ hay nhất châu Á

Cùng hai đồng nghiệp khác là Hiroki Abe (Nhật Bản) và Lee Kang-in (Hàn Quốc) Văn Hậu góp mặt trong danh hiệu cầu thủ trẻ hay nhất châu Á 2019.

Truyền thông UAE chỉ trích đội nhà, hết lời khen ngợi Tuấn Linh

Sau khi nhận thất bại cay đắng trước đoàn quân của HLV Park Hang Seo tối 14/11, truyền thông UAE đã chỉ trích đội nhà với màn thi đấu tệ hại.

Việt Nam - UAE: 1 - 0: Sự hồi sinh mạnh mẽ của 'đôi chân pha lê' Tuấn Anh

Màn trình diễn chói sáng, cùng khả năng làm chủ khu trung tuyến của Tuấn Anh đã góp công giúp tuyển Việt Nam có trận thắng 1- 0 trước UAE.