Pháp Luật Plus - Cơ sở pháp lý quốc tế thiết lập trật tự pháp lý trên biển, thúc đẩy phát triển và hợp tác biển

Cơ sở pháp lý quốc tế thiết lập trật tự pháp lý trên biển, thúc đẩy phát triển và hợp tác biển

0
Khai thác tài nguyên thiên nhiên tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của quốc gia ven biển phải được phép của quốc gia đó.

Chiểu theo các chế định của UNCLOS về vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, mọi hoạt động liên quan đến thăm dò, khai thác tài nguyên thiên nhiên tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của quốc gia ven biển phải được phép của quốc gia đó; mọi hoạt động không được cấp phép đều là bất hợp pháp, vi phạm một cách rõ ràng các quy định của Công ước.

Untitled

Sơ đồ về quy định pháp luật quốc tế các vùng biển.

Vùng đặc quyền kinh tế (ĐQKT) là chế định lần đầu tiên được pháp điển hoá trong UNCLOS nhờ sự thúc đẩy của các quốc gia đang phát triển trong đó có Việt Nam. UNCLOS quy định rõ, tại vùng ĐQKT của quốc gia ven biển, với phạm vi 200 hải lý tính từ đường cơ sở (Điều 57), quốc gia ven biển có quyền chủ quyền đối với tài nguyên thiên nhiên của vùng nước, đáy biển và lòng đất dưới đáy biển; thực hiện một số hoạt động kinh tế; và thực hiện quyền tài phán đối với các hoạt động nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường (Điều 56).

Các quốc gia khác, dù là quốc gia có biển hoặc không có biển, đều có quyền tự do hàng hải, hàng không và tự do đặt dây cáp ngầm và đường ống (Điều 58). Quốc gia không có biển hoặc bất lợi về địa lý có quyền tham gia trên cơ sở công bằng trong việc khai thác một phần thích hợp trong số phần dư dôi của các tài nguyên sinh vật trong vùng ĐQKT của quốc gia ven biển trong cùng khu vực hoặc tiểu khu vực (các Điều 69 và 70); các tài nguyên sinh vật biển phải được bảo tồn và khai thác phù hợp với quy định của UNCLOS (các Điều từ 61 - 73); các loài di cư như cá hoặc sinh vật biển được bảo vệ đặc biệt.

UNCLOS cũng quy định rõ, các quốc gia khác khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình ở vùng ĐQKT, phải tính đến các quyền và nghĩa vụ của quốc gia ven biển và tôn trọng các luật và quy định của quốc gia ven biển đã ban hành và các quy tắc khác của luật pháp quốc tế (Điều 58).

Vùng thềm lục địa của quốc gia ven biển bao gồm vùng đáy biển và lòng đất dưới đáy biển nằm ngoài lãnh hải, là phần kéo dài tự nhiên của lãnh thổ đất liền của quốc gia ven biển. Trên thực tế, rìa ngoài của thềm lục địa ở các khu vực có khác nhau, có nơi hẹp không đến 200 hải lý nhưng có nơi mở rộng hơn.

Theo Điều 76 UNCLOS, thềm lục địa của quốc gia ven biển có chiều rộng tối thiểu là 200 hải lý tính từ đường cơ sở; nếu rìa lục địa thực tế rộng hơn 200 hải lý thì quốc gia ven biển có quyền xác lập phạm vi thềm lục địa của mình đến tối đa 350 hải lý hoặc không quá 100 hải lý kể từ đường đẳng sâu 2.500m.

Tuy nhiên, để mở rộng thềm lục địa quá 200 hải lý thì quốc gia ven biển liên quan phải trình cho Ủy ban Thềm lục địa của Liên hợp quốc báo cáo quốc gia kèm đầy đủ bằng chứng khoa học về địa chất và địa mạo của vùng đó; sau đó, Ủy ban Thềm lục địa của Liên hợp quốc sẽ xem xét và ra khuyến nghị. Trong vùng thềm lục địa của mình, quốc gia ven biển có quyền chủ quyền về thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên (Điều 77.1).

Cần lưu ý rằng các quyền chủ quyền này của quốc gia ven biển trong thềm lục địa của quốc gia mình mang tính đặc quyền, nghĩa là không ai có quyền tiến hành các hoạt động thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên tại thềm lục địa nếu không có sự đồng ý, thoả thuận rõ ràng với quốc gia ven biển (Điều 77.2); quốc gia ven biển có đặc quyền cho phép và quy định việc khoan ở thềm lục địa của quốc gia mình vì bất kỳ mục đích gì (Điều 81).

Việc thực hiện quyền của các quốc gia ven biển đối với thềm lục địa không được gây ảnh hưởng đến quyền tự do hàng hải và một số quyền tự do khác được Công ước quy định. Về quy chế pháp lý của đảo, Điều 121 UNCLOS quy định tiêu chí xác định các cấu trúc địa lý là “đảo” hay “đá”, theo đó, đảo là vùng đất tự nhiên có nước bao bọc và luôn ở trên mặt nước khi thuỷ triều lên; các đảo có khả năng duy trì điều kiện cho con người đến ở và có đời sống kinh tế riêng thì sẽ có đầy đủ các vùng lãnh hải, tiếp giáp, đặc quyền kinh tế và thềm lục địa như lãnh thổ đất liền.

Các đá không có đáp ứng hai điều kiện nêu trên thì chỉ có lãnh hải 12 hải lý, không vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Các bãi cạn lúc nổi, lúc chìm nói chung không có lãnh hải riêng (và do đó cũng không có vùng đặc quyền về kinh tế và thềm lục địa) và sự có mặt của chúng không ảnh hưởng đến việc xác định ranh giới lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục địa (Điều 13.2).

Theo phán quyết của Tòa trọng tài theo Phụ lục VII UNCLOS gần đây, các “đảo đá không thích hợp cho con người đến ở và có đời sống kinh tế riêng không có vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa” vì quy định về quy chế đảo tại Điều 121 UNCLOS phụ thuộc vào khả năng khách quan của các cấu trúc khi chúng ở tình trạng tự nhiên để có thể duy trì một cộng đồng dân cư ổn định hoặc các hoạt động kinh tế mà không phụ thuộc vào các nguồn lực từ bên ngoài hoặc hoàn toàn chỉ có tính chất khai thác.

Tòa trọng tài cũng kết luận rằng không một cấu trúc địa lý nào tại Trường Sa có khả năng tạo ra các vùng biển ĐQKT hoặc thềm lục địa; các đảo của quần đảo Trường Sa không thể cùng nhau tạo ra các vùng biển như một thực thể thống nhất.

Các cấu trúc nổi khi thủy triều lên cao sẽ tạo ra quyền ít nhất đối với lãnh hải 12 hải lý trong khi các cấu trúc chìm khi thuỷ triều lên cao sẽ không tạo ra quyền như vậy. UNCLOS cũng yêu cầu các quốc gia hợp tác nhằm bảo vệ môi trường biển, bảo tồn và quản lý các nguồn lợi sinh vật biển trong các vùng biển của quốc gia ven biển và vùng biển cả (Phần XII).

UNCLOS cũng yêu cầu các quốc gia ở ven biển kín hoặc biển nửa kín cần hợp tác với nhau trong việc quản lý tài nguyên sinh vật, có chính sách và hoạt động về môi trường cũng như nghiên cứu khoa học. Các quốc gia không có biển có quyền tiếp cận với biển và được tự do quá cảnh thông qua nước quá cảnh để ra biển.

Các quốc gia phải ngăn chặn và kiểm soát ô nhiễm môi trường biển và phải chịu trách nhiệm đối với những thiệt hại gây ra do sự vi phạm nghĩa vụ quốc tế của mình để kiềm chế những sự ô nhiễm đó. Công tác nghiên cứu khoa học biển phải tôn trọng quyền và nghĩa vụ của Quốc gia, phù hợp với quy định của UNCLOS (Part XIII).

TS. Lê Thị Tuyết Mai

Loading...

Bình luận

Loading...

Theo dõi Pháp Luật Plus

Tin đọc nhiều

Tài năng trẻ trí nhớ Việt Nam

Tài năng trẻ trí nhớ Việt Nam

0
Xuất sắc lập 5 kỷ lục Việt Nam trong bộ môn trí nhớ ở tuổi 19, Đặng Ngọc Phương Trinh đánh dấu bước ngoặt cho tài năng trẻ Việt Nam.

Rạo rực những bản tình ca xuân

“Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về…”, Cứ mỗi độ xuân về, lòng ta lại rộn ràng những khúc ca xuân.

Bác bỏ tin đồn sang Mỹ sinh con, Hương Tràm bất ngờ về nước ăn Tết

Ca sĩ Hương Tràm bất ngờ về Việt Nam đón Tết cùng gia đình sau một năm du học, phủ nhận tin đồn cô sang Mỹ để sinh con.

Chế nhạo HLV Park Hang Seo, trợ lý HLV Thái Lan bị mất việc

Liên đoàn bóng đá Thái Lan vừa quyết định không gia hạn hợp đồng với trợ lý HLV Sasa Todic, người từng có xung đột với HLV Park Hang Seo.

Nhạc sĩ David Olney - Qua đời sau lời xin lỗi khán giả khi đang biểu diễn

Cảm thấy hơi mệt. Nam ca sĩ của dòng nhạc đồng quê đã qua đời giữa lúc đang biểu diễn vì một cơn đau tim ở tuổi 71.

Link liên kết