Đưa quy định "phải có Cảng" trong hồ sơ mời thầu, CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh có đang phạm Luật?

CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh mời tất cả các đơn vị trong nước (trừ liên danh) tham dự gói thầu xử lý, tiêu thụ xỉ than giai đoạn 2021-2025.

Bắt có cảng trong phạm vi 10km quanh bãi thải

Trong thông báo mời xử lý, tiêu thụ xỉ than giai đoạn 2021-2025, CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh mời tất cả các đơn vị trong nước (không tham gia với tư cách liên danh) có đủ năng lực, kinh nghiệm và điều kiện xử lý, tiêu thụ xỉ nhà máy nhiệt điện tham dự.

Việc ban hành hồ sơ mời xử lý, tiêu thụ xỉ thải của CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh giai đoạn 2021-2025 dù nói là dựa theo văn bản hướng dẫn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam nhưng công ty lại đưa thêm quy định mới, gây khó cho nhiều đối tượng muốn tham gia thầu khi đưa ra quy định "phải sở hữu hoặc có hợp đồng thuê cảng tối thiểu 5 năm với vị trí cảng không được quá 10km quanh khu vực hồ chứa tro xỉ của nhà máy."

2

Công ty CP Nhiệt điện Quảng Ninh.

“Những ai đã tham gia mua tro xỉ và trúng thầu thì họ đương nhiên phải đáp ứng các điều kiện theo quy định để vận chuyển hàng hóa an toàn, đảm bảo môi trường. Ở đây, công ty tự đặt thêm quy định phải có cảng trong bán kính 10km, vậy nếu không có ai đáp ứng được yêu cầu này thì sẽ bán cho ai? Phải chăng lãnh đạo công ty đã biết đơn vị đáp ứng được yêu cầu này?” – ông Nguyễn Văn T, chủ một doanh nghiệp chuyên thu mua, xử lý tro xỉ tại TP Hạ Long đặt câu hỏi.

Theo ông T, từ khi tỉnh Quảng Ninh siết chặt hoạt động khai thác, vận chuyển than và xít than thì nguồn tro xỉ thải từ nhà máy nhiệt điện được rất nhiều đơn vị quan tâm thu mua. Đặc biệt, sau khi CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh thay đổi công nghệ, thay rửa tro xỉ từ nước mặn sang nước ngọt thì càng có nhiều đơn vị muốn mua tro xỉ này để bán lại cho các nhà máy sản xuất gạch.

“Tro xỉ thải thông thường vẫn còn nhiệt lượng từ 600 đến trên 1.000 Cal/g, đây là nguyên liệu quan trọng để phục vụ sản xuất gạch. Hiện mỗi khối tro xỉ không bị nhiễm mặn ở Quảng Ninh về đến nhà máy gạch có giá dao động trong khoảng 130.000 – 150.000 đồng/ m³, trong khi giá mời thầu của Nhiệt điện Quảng Ninh chỉ 3.000/ m³ nên lợi nhuận thu được là rất lớn.” – ông T. cho hay.    

Theo tìm hiểu của báo Pháp Luật Việt Nam, trong hồ sơ mời xử lý, tiêu thụ xỉ của nhà máy nhiệt điện Quảng Ninh giai đoạn 2021-2025 do ông Ngô Sinh Nghĩa – Tổng Giám đốc CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh ký, cho biết khối lượng tro xỉ hiện có tại hồ chứa của đơn vị vào khoảng 4 triệu m³ cùng với khối lượng tro xỉ phát sinh theo năm vào khoảng 80.000 m³.

Công ty này đề xuất mức giá xử lý, tiêu thụ xỉ chỉ từ 3.000 đồng/m³ (chưa bao gồm 10%VAT) trong khi thực tế các đơn vị thu mua lại “qua tay” đơn vị trúng thầu lên tới hàng chục ngàn đồng/m³.

Không “nặng” về giá?

Theo đại diện CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh, nhà máy của công ty có công suất thiết kế 1.200MW, sử dụng công nghệ lò than phun tiên tiến, bãi xỉ thiết kế để chứa xỉ trong khoảng 25 năm và khối lượng xỉ hiện có tại bãi là khoảng 4 triệu m³, khối lượng xỉ phát sinh hàng tháng khoảng 7.000 m³/tháng.

Vị đại diện này nhấn mạnh hồ sơ mời xử lý, tiêu thụ tro xỉ thải thực hiện theo văn bản hướng dẫn của Tập đoàn Điện lực Việt Nam nhưng lại không nêu căn cứ theo quy định nào để yêu cầu đơn vị tham gia thầu phải có cảng trong phạm vi 10km quanh bãi thải.

Nơi hút xỉ rửa sàng

Nơi hút xỉ rửa sàng.

Liên quan vấn đề giá thành mà công ty đặt ra chỉ 3.000 đồng/m³ tro xỉ được đơn vị nào thẩm định, phê duyệt theo quy định hay chưa? Công ty không thông tin về vấn đề này.

Được biết, quá trình phát hành hồ sơ có 8 đơn vị quan tâm mua hồ sơ nhưng chỉ có 2 đơn vị nộp hồ sơ và cuối cùng CTCP kinh doanh Cảng Hạ Long là đơn vị trúng thầu với đơn giá thu mua vỏn vẹn 3.630 đồng/m3, đã bao gồm 10% VAT.

Trao đổi với Phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, đấu thầu là một hình thức kinh doanh dựa vào tính chất cạnh tranh công khai của thị trường, không có cạnh tranh thì không có đấu thầu và cũng không cần đến đấu thầu. Có thể nói đấu thầu là phương thức giao dịch đặc biệt. Trong một hoạt động kinh doanh mua bán hay xây dựng các công trình dân sự có liên quan đến nhiều người, nhiều bên khác nhau thì người ta thường áp dụng hoặc bắt buộc phải áp dụng hình thức đấu thầu cạnh tranh công khai.

Theo quy chế đấu thầu hiện nay của Việt Nam, đấu thầu là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu. Bên mời thầu là chủ dự án, chủ đầu tư hoặc pháp nhân đại diện hợp pháp của chủ dự án, chủ đầu tư được giao trách nhiệm thực hiện công việc đấu thầu. Nhà thầu là tổ chức kinh tế có đủ tư cách pháp nhân tham gia đấu thầu. Nhà thầu là nhà xây dựng trong đấu thầu xây lắp, là nhà cung cấp trong đấu thầu mua sắm hàng hóa, nhà tư vấn trong đấu thầu tuyển chọn tư vấn, là nhà đầu tư trong đấu thầu lựa chọn đối tác đầu tư.

Chủ đầu tư, bên mời thầu dựa trên các tiêu chí về năng lực kinh nghiệm, kỹ thuật để đánh giá, phân loại nhà thầu. Hồ sơ năng lực chứng minh khả năng của một đơn vị khi thầu một dự án, công trình nào đó.

“Nghị định số 63/2014/NĐ-CP quy định, trong hồ sơ mời thầu không được nêu bất cứ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Với quy định phải sở hữu hoặc có hợp đồng thuê cảng tối thiểu 5 năm với vị trí cảng không được quá 10km quanh khu vực hồ chứa tro xỉ của nhà máy là quy định hạn chế về thời gian và khoảng cách là trái với quy định”, Luật sư Diệp Năng Bình nêu quan điểm.

Hiện, việc đưa ra tiêu chí dự thầu đối với dự án xử lý, tiêu thụ xỉ thải của CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh giai đoạn 2021-2025 đang nhận được sự chú ý của dư luận, nhất là các đơn vị chuyên thu mua, xử lý tro xỉ. Liệu CTCP Nhiệt điện Quảng Ninh có đang thực hiện đúng theo Luật đấu giá, đấu thầu? Có hay không việc thông thầu, lợi ích nhóm trong việc xử lý, tiêu thụ xỉ thải nhà máy, làm thất thoát tài sản Nhà nước?

Báo Pháp Luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc.

Hiền Vũ