Đền Cả đón nhận bằng công nhận di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh

0
Đền Cả được nhân dân xây dựng và thờ Phan Đà - vị tướng tài ba, gan dạ của nghĩa quân Lam Sơn.
Tin nên đọc

Đền Cả thuộc làng Tú Viên (xã Thanh Lương, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An) được nhân dân xây dựng, thờ Phan Đà - một vị tướng trẻ, tài ba, gan dạ của nghĩa quân Lam Sơn đã chiến đấu và hy sinh, trong cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược ở đầu thế kỷ XV.

Tướng Phan Đà, sinh vào đầu thế kỷ XV ở thôn Chí Linh, xã Võ Liệt, huyện Thổ Du (nay là thôn Minh Tiến, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An), trong một gia đình sống bằng nghề chài lưới ven Sông Lam. Cha là Phan Công Trứ, mẹ không rõ tên, ông mồ côi cha mẹ từ nhỏ, Phan Đà được một người làm nghề rèn sắt, ở Võ Liệt đùm bọc, cưu mang.

Khi lớn lên, Phan Đà đã có nhiều đóng góp trong công cuộc chống giặc Minh xâm lược. Ông đã được gia nhập nghĩa quân Lê Lợi tham gia chống giặc.

280866977_1632647537134714_170553726945604883_n

Một số tiết mục văn nghệ chào mừng chương trình.

Mỗi lần ra trận, với trí thông minh, lòng dũng cảm, Phan Đà luôn hoàn thành nhiệm vụ, gây được thanh thế làm quân giặc khiếp sợ. Sau nhiều lần xông pha trận mạc, lập nhiều chiến công, Phan Đà được vua Lê Lợi khen là “kỳ đồng”.

Trong một trận giao chiến với nhà Minh ở bờ Bắc sông Lam (tức là vùng chợ Cồn ngày nay), Phan Đà cưỡi ngựa bạch xông pha giữa trận mạc, tả xung, hữu đột, hạ sát được nhiều quân giặc. Tuy nhiên, đến lúc trời tối, Phan Đà thấm mệt. Lợi dụng lúc này, quân địch bao vây và đâm ông trọng thương. Thấy chủ tướng bị thương, ngựa bạch lồng lên phá vòng vây phi nước đại, đưa vị chủ tướng về đến địa phận xã Võ Liệt thì Phan Đà mất.

20220516_084722

Đại diện tỉnh Nghệ An trao bằng công nhận di tích tới chính quyền địa phương.

Năm 1428, kháng chiến chống quân Minh thắng lợi, Lê Lợi lên ngôi vua. Xét công lao, dũng khí của Phan Đà đã truy tặng chức "Đại tướng quân", phong làm phúc thần, cho lập đền, thờ phụng với quy mô “quốc tế, quốc tạo”.

Đối với nhân dân làng Tú Viên, xã Thanh Lương Thần thường linh ứng giúp dân, độ thế, nên Nhân dân nơi đây đã lập Nên đền Cả để thờ phụng ngài với vị hiệu: “Thánh Đức Vận Hồ Đô Thiên, Trấn Quốc, Linh chiêu, Ninh thuận, lịch triều gia phong, Thượng đẳng Đại vương, Thần vị”.

Căn cứ vào các họa tiết hoa văn và linh vật được điêu khắc, chạm trổ trang trí trên phần gỗ có thể nói Đền Cả được người dân làng Tú Viên xây dựng từ hàng trăm năm trước. Theo truyền tụng thì từ xa xưa Đền được lợp bằng tranh tre. Đây là ngôi Đền có quy mô lớn của vùng hạ huyện Thanh Chương nên nhân dân tại vùng hạ huyện gọi là Đền Cả. Sau nhiều lần trùng tu, tôn tạo, hiện nay Đền có 2 tòa là hạ điện và thượng điện.

20220516_090432

Di tích đền Cả là nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của địa phương

Hạ điện là một ngôi nhà gỗ lim cao to với 3 gian 2 hồi, được tu tạo lớn vào năm Thành Thái thứ 13 (năm 1901) với kiến trúc vững chắc, điêu khắc đẹp, nổi bật với hồi văn 2 mái, thông thoáng. Tại hạ điện có Hương án để Nhân dân bản địa và khách thập phương thắp hương hành lễ. Trong hạ điện có 1 chiếc kiệu rồng lớn, dài khoảng 6 m, cao khoảng 2,5m được chạm trổ tinh xảo.

Thượng điện được tu tạo lớn vào năm Thành Thái thứ 3 (1891); tuy diện tích khiêm tốn nhưng được trang trí, điêu khắc chạm trổ công phu. Theo các cụ cao tuổi ở địa phương, tuy trải qua nhiều lần trùng tu, nhưng khung gỗ thượng điện vẫn được bảo lưu gần như đầy đủ nghệ thuật điêu khắc nguyên thủy của Đền.

20220516_090646

Nhà Thượng điện với nhiều cổ vật có giá trị

Ngoài ra Di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ, quý có giá trị tiêu biểu như: Long đao, hổ đao, phủ việt, biển gỗ, kiệu long đình, hương án, đại tự…

Ngoài là địa chỉ sinh hoạt văn hóa tâm linh, đền Cả còn là nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của địa phương như: địa điểm liên lạc, hội họp của Huyện Ủy Thanh Chương trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931), là nơi phát lệnh, tập trung nhân dân làng Tú Viên tham gia cuộc biểu tình ngày 01/9/1930, địa điểm mít tinh biểu tình đấu tranh giành chính quyền năm 1945, làm kho đựng lương thực và súng đạn phục vụ cho chiến trường miền Nam, làm trụ sở hành chính cho chính quyền địa phương ngày đầu thành lập...

Với những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học thẩm mỹ Đền Cả đã được UBND tỉnh Nghệ An xếp hạng là di tích lịch sử - kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh tại Quyết định: 3963/QĐ-UBND ngày 27 tháng 10 năm 2021.

Nguyễn Nam

Loading...

Bình luận

Hé lộ bến đỗ của Nguyễn Quang Hải tại Pháp

Tờ báo thể thao uy tín của nước Pháp L'Equipe đưa tin Quang Hải sắp gia nhập Pau FC ở Ligue 2 với bản hợp đồng có thời hạn 2 năm.

Sôi nổi các hoạt động bên lề Hội sách Sơn Trà 2022

Hội sách Sơn Trà năm 2022 diễn ra từ ngày 24 đến 26/6 với 25 gian hàng của các đơn vị kinh doanh, xuất bản sách...

Carnival đường phố chính thức khai màn tại Đà Nẵng

Sự kiện đã mang đến bữa tiệc nghệ thuật đường phố đầy màu  sắc, mở màn cho chuỗi sự kiện mùa hè vô cùng hấp dẫn tại thành phố bên sông Hàn.

Đừng chà đạp hai từ 'nghệ sĩ'

Thành công, sự nổi tiếng đến với người nghệ sĩ có thể không dễ dàng. Nhưng nhiều người đã “đốn củi ba năm đốt một giờ” vì sống sa ngã.

Xem thêm

Thế giới Facebook